
ABD-İran Görüşmelerinde Dikkat Edilmesi Gereken 6 Önemli Konu
ABD, mevcut ateşkesin sona ermeden İran ile müzakerelerin başlayacağına dair umutlu. Görüşmeler başarısız olursa gerilim artabilir.
1 kez görüntülendi
ABD, mevcut ateşkes sona ermeden önce İran ile müzakerelerin yeniden başlayacağına dair güçlü bir beklenti taşımaktadır. Taraflar bir araya gelse bile kalıcı bir barış sağlama olasılığının düşük olduğu değerlendirilmektedir. Yatırımcılar savaşın sona ermesini umarken, anlaşmanın sürdürülebilirliğini belirleyecek olanın teknik detaylardan çok algı olduğu düşünülmektedir.
Olası müzakereler öncesinde dikkat edilmesi gereken 6 kritik konu şunlardır:
1. Görüşmelerin Gerçekleşip Gerçekleşmeyeceği
Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance’in 20 Nisan’da Pakistan’a giderek 21 Nisan’da İran ile görüşmeleri yeniden başlatacağını duyurdu. Ateşkesin 22 Nisan’da sona ermesi bekleniyor. Tahran, heyet gönderip göndermeyeceği konusunda net bir tutum sergilememekte. Ancak İran’ın katılımı kesinleşmeden Vance’in bu kadar uzun bir yolculuğa çıkmasının pek olası olmadığı düşünülüyor; bu durum, görüşmelerin yapılma olasılığını artırıyor.
2. Hürmüz Boğazı Üzerindeki Anlaşmazlık
Trump, bir anlaşma sağlanana kadar ABD’nin İran’a yönelik ablukayı kaldırmayacağını ifade ediyor. İran ise abluka kaldırılmadan müzakereye oturmayacağını belirtiyor. Tahran, barış için temel şartlardan birinin Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünün tanınması olduğunu dile getiriyor. Bu durum, ABD açısından kabul edilmesi zor bir talep olarak öne çıkıyor. Trump daha önce İran ile ortak geçiş ücreti fikrine sıcak bakarken, sonradan İran’ın boğaz yönetiminde rol almasına izin vermeyeceğini belirtmişti.
3. İran’ın Nükleer Programı
İslamabad’daki ilk turda ABD’nin İran’a 20 yıllık uranyum zenginleştirme moratoryumu önerdiği bildirildi. Ancak Trump, bunun bile yetersiz olduğunu vurgulayarak tamamen yasaklanmasını istedi. Bu, İran için geçmişte de kırmızı çizgi olarak kabul edilmişti; İran daha önce en fazla 5 yıllık bir sınırlamaya sıcak bakmayı düşünmüştü.
4. Yaptırımlar ve Dondurulmuş Varlıklar
İran, ABD’nin tüm birincil ve ikincil yaptırımları kaldırmasını ve savaş zararları için tazminat talep ediyor. Tazminatın sağlanma olasılığı düşük görünse de, yaptırımların kaldırılması mümkün olabilir. Trump 17 Nisan’da bir anlaşmaya varıldığını ima ettiğinde “para el değiştirmeyecek” demişti; bu ifade, yaptırımların kaldırılarak İran’ın yurt dışındaki dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılabileceği ihtimalini açık bırakıyor.
5. İsrail’in Rolü
Çatışmanın taraflarından biri olan İsrail, önceki İslamabad görüşmelerine dâhil edilmemişti. İran, Lübnan’daki savaş sona ermeden barış sağlanamayacağını savunuyor. İsrail ise İran destekli Hizbullah’a karşı operasyonlarının henüz tamamlanmadığını ve İran’ı hâlâ bir tehdit olarak değerlendirdiğini belirtiyor. Trump daha önce Lübnan’ın ABD-İran anlaşmasının bir parçası olmadığını belirtse de, İsrail’e operasyonları durdurması için baskı yapabileceğini ifade etmişti.
6. Görüşmelerin Başarısız Olması Durumunda Olası Sonuçlar
Eğer müzakereler sonuç vermez veya Trump’ı tatmin etmezse, İran’a karşı gerilimi artırma riski ortaya çıkacaktır. Daha önce ilk İslamabad görüşmeleri başarısız olduğunda İran’a abluka başlatmıştı. Bu senaryoda en muhtemel adımın İran’a yönelik hava saldırıları olacağı öngörülüyor. Ancak Trump’ın, İran’ın önemli ihracat merkezi Harg Adası’na yönelik kara operasyonu seçeneğini de gündemde tuttuğu belirtiliyor. Böyle bir adım, hem ABD askerleri hem de Trump için ciddi siyasi riskler taşıyacaktır.