
500 milyon ışık yılı uzakta iki dev kara delik çarpışma eşiğinde
Gökbilimciler, ilk kez çarpışma halinde olan iki süper kütleli kara delik keşfetti.
1 kez görüntülendi
Evrende bulunan pek çok galaksinin merkezinde, Samanyolu'ndaki gibi bir süper kütleli kara delik bulunduğu düşünülmektedir.
Güneş'ten yüzbinlerce kat daha büyük kütleye sahip bu devasa gökcisimlerinin, daha küçük kara deliklerin birleşimiyle oluştuğu fikri yaygın olarak kabul edilmektedir.
Galaksilerin zamanla birbirleriyle birleşmesi ve merkezlerindeki kara deliklerin nihayetinde tek bir cisimde bir araya gelmesi beklenmektedir. Ancak bu süreç şimdiye kadar doğrudan gözlemlenmemiştir.
Dünya'dan yaklaşık 500 milyon ışık yılı uzaklıktaki Markarian 501 galaksisi, bu tür bir olayı ilk kez gözlemleme fırsatı sunabilir.
Bu galaksinin merkezinde yer alan süper kütleli kara delik son derece parlak olup güçlü jetler yaymaktadır. Jetlerin Dünya'ya yönelmiş olması, sistemi son derece parlak hale getiriyor ve uzun zamandır gökbilimcilerin ilgisini çekmekte.
Ayrıca galaksinin merkezinde yalnızca bir değil, iki süper kütleli kara delik olabileceği daha önce belirtilmişti ancak bu durum kanıtlanamamıştı.
Almanya'daki Max Planck Radyo Astronomi Enstitüsü'nden Silke Britzen'in liderliğindeki ekip, nihayet bu kanıtı bulmuş gibi görünüyor.
Araştırmacılar, Markarian 501'e ait 23 yıllık radyo frekansı gözlemlerini inceleyerek, ilk kara delikten kaynaklanamayacak ikinci bir yüklü parçacık jetinin izlerini tespit etti.
Hakemli dergide yayımlanan çalışmaya göre, ikinci jet Dünya'ya dönük olmadığından daha zor bir şekilde saptandı.
Bilim insanlarının birkaç haftalık gözlemlerine dayanarak, bu jetin daha büyük kara deliğin arkasından çıkarak saat yönünün tersine hareket ettiği ve ardından bu hareket döngüsünün tekrarlandığı belirlenmiştir.
Britzen, "Onu çok uzun zamandır arıyorduk ve sadece ikinci bir jeti görmekle kalmayıp, hareketini de takip edebilmemiz tamamen bir sürpriz oldu" şeklinde açıklamada bulundu.
Jetlerin parlaklığındaki değişimlere göre, iki kara delik arasında yaklaşık 121 günlük bir döngünün bulunduğu düşünülmektedir.
Araştırmacılar, iki dev cisim arasındaki mesafenin Dünya ile Güneş arasındakinin yaklaşık 250 ila 540 katı olduğunu öngörüyor. Güneş'in 100 milyon ila 1 milyar katı kütleye sahip cisimler için bu mesafe oldukça yakın.
Kara deliklerin gerçek kütlesine bağlı olarak, aralarındaki mesafe oldukça hızlı bir şekilde azalabilir ve 100 yıl gibi kısa bir sürede birleşebilirler.
Ancak, Dünya ile Markarian 501 arasındaki mesafe nedeniyle, en gelişmiş teleskoplar bile iki kara deliği ayrı ayrı gözlemleyememektedir. Bu yüzden birleşmenin doğrudan izlenmesi de şu an için mümkün değildir.
Yine de bilim insanları, iki cisim arasındaki mesafenin daralmasıyla çok düşük frekansta kütleçekimsel dalga yayılmasını gözlemlemeyi umuyor.
Makalenin yazarlarından Héctor Olivares, "Kütleçekimsel dalgalar tespit edilirse, bu iki dev çarpışmaya doğru spiral bir hareketle ilerlerken frekansların sürekli yükseldiğini bile görebiliriz" diyerek ekliyor.
Bu durum, süper kütleli kara delik birleşiminin nasıl gerçekleştiğini gözlemlemek için nadir bir fırsat sunabilir.