Bilim insanları, tarih boyunca yaşanan bir güneş fırtınası olayını tespit etmek için yüzlerce yıllık bir günlüğü inceledi. Bu bulgular, güneş döngülerinin geçmişte çok daha kısa süreli olduğunu gösteriyor. Güneş'teki yoğun aktiviteler, yüklü parçacıkların uzaya fırlayarak Dünya'ya yönelmesine neden olabiliyor. Bu tür olaylar, kuzey ışıkları olarak bilinen auroraların oluşmasına yol açarken, aynı zamanda uyduların ve iletişim sistemlerinin işleyişini de olumsuz etkileyebiliyor. Uzayda meydana gelen tehlikeli hava olayları, astronotlar için de ciddi riskler taşıyor. Özellikle Artemis II görevi gibi uzaya insan gönderme çabalarının arttığı bu günlerde, altyapıyı ve astronotları bu tür tehditlerden korumak büyük bir önem kazanıyor. Güneş’in aktivitelerinin yoğunlaştığı dönemlerde, yüksek enerjili parçacıkların neredeyse ışık hızında ölümcül radyasyon püskürttüğü güneş proton olayları (solar proton event / SPE) da yaşanabiliyor. Bilim insanları, geçmişte meydana gelen SPE'leri inceleyerek, bu olayların doğası hakkında daha fazla bilgi edinmeyi ve Dünya'nın koruyucu manyetik alanının dışında kalan astronotları güvende tutmayı hedefliyor. Geçmişteki en şiddetli SPE'ler tespit edilse de, daha hafif olanları bulmak oldukça zor bir süreçti. Japonya'daki Okinawa Bilim ve Teknoloji Enstitüsü’nden araştırmacılar, on yıl süren bir çalışma sonucunda son derece etkili bir yöntem geliştirdi. Araştırmacılar, eski metinlerde SPE'lere benzer olayların anlatımlarını tarayarak çalışmaya başladı. 1162-1241 yılları arasında yaşayan Japon şair Fujiwara no Teika, günlüklerinden birinde 1204 yılında gerçekleşen bir durumu kaydetmişti: Kyoto’nun gökyüzü üç gün boyunca kırmızı ışıkla aydınlanmıştı. Araştırmacılar, aurora olduğu anlaşılan bu olaya odaklanarak incelemelerini derinleştirdi. Ekip, daha sonra toprağın altındaki ağaçlarda bulunan karbon-14 bileşiklerini ölçtü. Dünya’nın manyetik alanını aşmayı başaran SPE'lerin atmosferik gazlarla etkileşime girmesi sonucu karbon-14 bileşikleri oluşuyor ve bu da ağaç halkalarının güneş patlamaları hakkında bilgi vermesine olanak sağlıyor. Bulgular, hakemli dergi Proceedings of the Japan Academy, Series B'de yayımlanan çalışmada kullanılan bu yöntemle daha hafif SPE'lerin tespit edilmesine olanak tanıdı. Çalışmanın başyazarı Hiroko Miyahara, bu olayların da tehlikeli olduğunu belirterek, "Yöntemimiz artık bunları etkin bir şekilde belirlememizi ve ortaya çıkma olasılıklarının arttığı koşulları daha iyi anlamamızı sağlıyor" dedi. Araştırmacılar, 1200 yılının sonları ile 1201 yılının başlarında bu tür bir SPE'nin yaşandığını saptadı. Ekip, ellerindeki verilerle o dönemdeki güneş döngülerini de belirledi ve ilginç bir sonuca ulaştı: Güneş aktivitesi günümüzde 11 yıllık bir döngüde değişirken, 13. yüzyılın başında bu sürenin 7-8 yıl olduğu belirlendi. Miyahara, "Güneş döngülerinin süresinin değiştiğini daha önce gördük ancak 7-8 yıl kadar kısaldığını hiç gözlemlememiştik" diyerek ekledi: "Bu, o zamanki güneş aktivitesinin bugünkünden çok daha güçlü olduğunu gösteriyor." Bilim insanları, tespit ettikleri SPE'nin güneş aktivitesinin en yüksek seviyeye ulaştığı dönemde, 1204 yılında kaydedilen auroranın ise aktivitenin neredeyse en düşük seviyede olduğu bir zamanda gerçekleştiğini ifade ediyor. Miyahara, bu durumu "beklenmedik" olarak nitelendiriyor ve "Güneş'teki hangi koşulların buna neden olabileceğini daha ayrıntılı incelemek için sabırsızlanıyoruz" diyor.