İsrail, Hızlı Bir Anlaşma veya Uzun Süreli Savaş Bekliyor
DUNYA

İsrail, Hızlı Bir Anlaşma veya Uzun Süreli Savaş Bekliyor

Trump, İran ile müzakereler yürüttüğünü açıklarken, Netanyahu'nun tepkisi dikkat çekti. İsrail, müzakerelerin sonucunu merakla bekliyor.

1 kez görüntülendi
ABD Başkanı Donald Trump, bu hafta İran ile bir anlaşma olasılığını duyurduktan kısa bir süre sonra, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, "Onlar aşağıda… biz ise yukarıdayız" ifadesini kullandı. Netanyahu, Trump’ın sözlerine doğrudan yanıt vermese de bu durumu, İsrail’in şaşırmadığını ancak memnun olmadığını gösteriyor. İsrail’in Washington’a açık bir eleştiri getirmediği, mevcut planın başarısız olmasını umarak savaşın devamını tercih ettiği yorumları yapıldı. Trump, dün sabah İran ile bir anlaşma için görüşmeler yürüttüğünü ve İran’ın Hürmüz Boğazı’nı 48 saat içinde açmaması halinde tehdit ettiği enerji tesislerine yönelik saldırıları durdurma talimatı verdiğini açıkladı. Trump’ın açıklamasının ardından Netanyahu, İsrail parlamentosu Knesset’te istihbarat alt komitesine verdiği brifing öncesinde, Komite Başkanı Boaz Bismuth’un "Geçmişte kötü bir anlaşmayı engellemiştiniz, yine aynısını yapın" çağrısına, "İsrail’i daha önce ulaşmadığı seviyelere çıkarıyor, İran’ı ise daha önce görmediği düşük seviyelere indiriyoruz… Biz yukarıdayız, onlar aşağıda" yanıtını verdi. Netanyahu’nun bu sözleri sırasında İsrail Başbakanlık Ofisi, Trump’ın açıklamaları hakkında yorum yapmaktan kaçındı ve İsrail medyasının sorularına yanıt vermedi. Netanyahu’nun, Trump’ı rahatsız edebilecek bir değerlendirme yapmaktan kaçındığı ve Tahran ile yapılması beklenen müzakerelerin sonuçlarını beklediği ifade edildi. Tel Aviv yönetiminin, bu müzakerelerden önceden haberdar olduğu anlaşılıyor. Yedioth Ahronoth gazetesi, Trump’ın açıklamasının İsrail açısından sürpriz olmadığını yazdı. Gazete, Tel Aviv yönetiminin müzakerelerden haberdar olduğunu ve Washington’un İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ile iletişimde bulunduğunu belirtti. Ynet internet sitesine konuşan bir İsrailli kaynak, Trump’ın açıklamalarının ardından İsrail’in ültimatomun ertelenmesi kararından haberdar olduğunu aktardı. Bu kaynak, "ABD ayrıca İsrail’den enerji istasyonları ve altyapı tesislerine yönelik saldırıları durdurmasını istedi. Süreç henüz tamamlanmış değil ama ültimatom fikri geçici olarak rafa kaldırıldı. Trump’ın geri adım attığı açık; çünkü ültimatomu durumu daha karmaşık hale getiriyor" şeklinde konuştu. Ancak bu durumun savaşın sona ermesi anlamına gelmediği vurgulandı. "Trump, kayıplarını sınırlamaya çalışsa da tamamen geri çekilmiş değil. Eğer arabulucular İran ile Hürmüz Boğazı’nın açılması için bir ön anlaşma sağlarsa, bu savaşın sona ermesine yol açabilir. Ancak bunun olup olmayacağı kesin değil" ifadeleri kullanıldı. Yedioth Ahronoth, Donald Trump’ın açıklamalarından saatler önce gazeteye konuşan bir İsrailli yetkilinin sözlerini tekrar yayımladı. Bu yetkili, Türkiye, Mısır ve Katar’ın, Trump ile İran arasında savaşı sona erdirmeye yönelik bir anlaşma sağlamak için yoğun çaba harcadığını belirtti. Yetkili, İsrail’in bir anlaşmaya varılması halinde Trump’ın kararına uymak zorunda kalacağını ve başka bir seçeneği olmadığını vurguladı. Bunun mevcut durumda İsrail’in tercih ettiği bir seçenek olmadığını ifade eden yetkili, "Ancak nihayetinde Trump’ın vereceği kararı uygulayacağız" dedi. İsrail’in İran’daki enerji tesisleri ve altyapıya yönelik geniş çaplı bir saldırıyı desteklediği ve bunun karşılığında İran’ın da İsrail altyapısını hedef almayı göze aldığı belirtildi. Bu plan, Trump’ın Hürmüz Boğazı konusunda ilerleme sağlamak için İran’a ültimatom vermesi ve savaşı sona erdirmeyi hedeflemesiyle bağlantılı olduğu ifade edildi. Trump’ın açıklamalarından önce, İsrail hastanelerinin, İran’ın elektrik şebekesini hedef alabileceği ihtimaline karşı hazırlık yaptığı bildirildi. Ancak İsrail’in bu girişimin başarı şansını nasıl değerlendireceği belirsiz. İsrailli bir yetkili, Kanal 12 televizyonuna yaptığı açıklamada, "Eğer İran, Trump’ın girişimini bir zayıflık olarak görürse bu kötü olur" değerlendirmesinde bulundu. İsrail, mevcut durumda iki seçenekle karşı karşıya. Bunlar arasında bir ara yol bulunmadığı belirtiliyor: Ya bu hafta içinde Hürmüz Boğazı’nın açılmasıyla başlayacak kademeli bir anlaşmaya varılacak ya da aylarca sürecek uzun bir savaş yaşanacak. Yedioth Ahronoth’a konuşan bir yetkili, Donald Trump’ın savaşı bu şekilde sona erdirmek istemediğini vurguladı. "Dünya, İran’ın Trump’ı geri adım attırdığı yönünde bir algıya kapılabilir. Trump, Hürmüz Boğazı meselesinde İran’ın kendisini geri adım attırdığı izleniminden kaçınmak istiyor. Farklı bir anlatı oluşturmak istiyor, ama İran bu noktada sorun teşkil ediyor" dedi. Yetkili, kademeli bir uzlaşı ihtimaline de işaret ederek, "İran’ın boğazı açmasına karşılık Trump’ın saldırıları azaltması ve geri çekilmeye başlaması mümkün. Ancak İran’ın böyle bir adım atıp atmayacağı belirsiz" değerlendirmesinde bulundu. Aynı yetkili, bir uzlaşı sağlanamaması halinde uzun süreli bir tırmanış yaşanacağı uyarısında bulunarak, "Eğer anlaşma olmazsa aylar sürecek bir gerilim yaşanacak. Trump, sahada bir başarı elde etmeye ve Harg Adası’nı kontrol altına almaya çalışacaktır" ifadelerini kullandı. Öte yandan, olası bir anlaşmanın başarısız olması halinde uzun süreli bir savaşa işaret eden bu değerlendirmeler, Kanal 12 televizyonu tarafından pazar günü yayımlanan bir haberle de örtüşüyor. Söz konusu haberde, ABD’nin İran’ı Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmaya zorlamak amacıyla haftalar sürebilecek bir operasyon planladığı belirtildi. Şarku’l Avsat’ın Kanal 12 televizyonundan aktardığına göre, Beyaz Saray’daki yetkililer, İsrailli muhataplarına, savaşı uzatarak ABD’nin Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmayı hedefleyen planlı operasyonu için zaman tanınacağını iletti. Operasyonun birkaç hafta süreceği öngörülüyor. Amerikalı yetkililer, İsrail’e stratejisini değiştirmesi gerektiğini ileterek, Washington’un İran’ın Hürmüz Boğazı’nı rehin almasına izin vermeyeceğini vurguladı. Yetkililer, "Bu baskıyı onları içten çökertmek için kullanacağız" ifadesini kullandı. Hürmüz Boğazı, dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği kritik bir geçiş noktası olarak öne çıkıyor. Yedioth Ahronoth, görüşmelerin ABD’nin Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi arasında, üç arabulucu üzerinden yapıldığını doğrularken, Kanal 12 televizyonu, son iki gün içinde ABD ile İran arasındaki mesajların Türkiye, Mısır ve Pakistan tarafından iletildiğini bildirdi. Kanalın aktardığına göre, bu üç ülkenin dışişleri bakanları Witkoff ve Arakçi ile görüşmeler yaptı. Öte yandan, ABD ile İran arasında önde gelen arabuluculardan biri olan Umman’ın bu görüşmelere katılıp katılmadığı henüz netleşmedi. Trump’ın açıklamasından dakikalar sonra Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi, "İran hakkında ne düşünülürse düşünülsün, bu savaş onların eseri değil… Ancak savaş geniş çaplı ekonomik sorunlara yol açıyor ve devam ederse daha da kötüleşmesinden endişe ediyorum. Umman, Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişi sağlamak için yoğun çaba harcıyor" dedi. Kanal 12 televizyonuna konuşan yetkililer, sürecin devam ettiğini ve savaşın sona erdirilmesi ile tüm çözülmemiş sorunların ele alınması üzerine görüşmelerin sürdüğünü belirtti. Ayrıca üst düzey bir İsrailli yetkili, bu hafta ilerleyen günlerde İran ve ABD üst düzey yetkililerinin İslamabad’da bir toplantı yapmak üzere görüşmeler yürüttüğünü açıkladı. Bu gelişme üzerine Netanyahu, dün yapılması planlanan siyasi ve güvenlik konularından sorumlu kabine toplantısını çarşamba gününe erteledi.