Cumhuriyet Meclisi’ne Ulusal Birlik Partisi (UBP), Demokrat Parti (DP) ve Yeniden Doğuş Partisi (YDP) milletvekillerinin imzasıyla sunulan "Anayasa Değişikliğine İlişkin Yasa Önerisi" salı günü Resmi Gazete’de yayımlandı. Yasa önerisinin Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından, gerçek ve tüzel kişiler 20 gün içinde yazılı olarak Meclis Başkanlığı’na görüş ve önerilerini iletebilecek. Yasa önerisinin gerekçesinde, yargıda uzmanlaşmayı artırmak, karar süreçlerini hızlandırmak ve Yüksek Mahkeme’deki iş yükünden kaynaklanan tıkanıklıkları ortadan kaldırmak amacıyla kapsamlı düzenlemeler yapılması gerektiği vurgulandı. YÜKSEK MAHKEME’DE YARGIÇ SAYISI ARTIRILACAK Öneriye göre, Yüksek Mahkeme’nin mevcut yapısı olan bir başkan ve yedi üye, bir başkan ve on üye olacak şekilde genişletilecek. Bu sayede yargıç sayısı 8’den 11’e yükselecek. Gerekçede, artan iş yükünün dengelenmesi ve karar süreçlerinin daha etkin bir şekilde yürütülmesi hedefiyle yargıç sayısının artırılmasının, kararların daha kısa sürede ve kapsamlı bir biçimde alınmasına katkı sağlayacağı belirtildi. Yüksek Mahkeme’nin, Anayasa Mahkemesi, Yüksek İdare Mahkemesi ve Yargıtay gibi görevleri üstlendiği, ayrıca Güvenlik Kuvvetleri Yargıtayı, Yüksek Adliye Kurulu ve Yüksek Seçim Kurulu görevlerini de yürüttüğü hatırlatıldı. ÜÇ DERECELİ YARGI SİSTEMİNE GEÇİŞ Önerinin ikinci düzenlemesi ile hukuk, ceza ve aile davalarında üç dereceli yargı sistemine geçişin sağlanması planlanıyor. Bu bağlamda, Kaza Mahkemeleri birinci derece, istinaf mahkemeleri ikinci derece ve Yargıtay ise üçüncü derece mahkeme olarak yapılandırılacak. Genel gerekçede, bu sistemin uygulanmasıyla hatalı kararların daha erken aşamalarda düzeltilmesi ve hukuki denetimin güçlendirilmesi amaçlandığı ifade edildi. KAZA İDARE MAHKEMELERİ KURULACAK Yasa önerisinin üçüncü düzenlemesine göre, kaza idare mahkemeleri kurulacak ve Yüksek İdare Mahkemesi’nin istinaf yetkisi yeniden yapılandırılacak. Bazı idari davaların Kaza İdare Mahkemeleri’nde görüleceği belirtiliyor. Ayrıca, Yüksek İdare Mahkemesi’nin, özellikle Bakanlar Kurulu ve Taşınmaz Mal Komisyonu kararlarında ilk derece mahkemesi olarak tek yargıçla görev yapması öngörülüyor. Tek yargıç tarafından verilen kararlar ise üç yargıçlı istinaf heyeti tarafından incelenecek. İDARİ DAVALARDA TAZMİNAT ÖNGÖRÜLÜYOR Önerilen değişikliklerle, idari davalarda mahkemelerin tazminata hükmedebilmesi için yasal bir zemin oluşturuluyor. Bu sayede, kişisel hakları ihlal edilen bireyler, tek bir dava yoluyla hem hak ihlalinin tespitini hem de tazminat talebini sonuçlandırma imkanı bulacaklar. Genel gerekçede, bu düzenlemenin Taşınmaz Mal Komisyonu davalarına ilişkin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi uyarılarının giderilmesine de katkı sağlayacağı ifade edildi.