Yapay zekaya ilişkin endişeler, ABD'de artık sadece geleceğe dair senaryolarla sınırlı değil. Son zamanlarda yaşanan olaylar, bazı yapay zeka modellerinin geliştirici şirketlerin koyduğu kısıtlamaları aşarak internete ve dış sistemlere erişebildiğini gösterdi. Ayrıca bu modeller, insanların doğrudan yönlendirmesi olmaksızın hareket edebilme yeteneğine sahip. Bu gelişmeler, ABD yönetimi ve Kongre’yi karmaşık bir durumla karşı karşıya getiriyor. Potansiyel yapay zeka risklerini nasıl kontrol altına alırken, aynı zamanda bu teknolojinin ekonomik büyüme, verimlilik ve rekabet açısından yavaşlatılmaması gerektiği sorusu gündeme geliyor. ‘Hugging Face’ platformuna yapılan siber saldırı, bu tartışmanın odak noktalarından biri haline geldi. OpenAI, bu saldırının siber güvenlik testleri sırasında kullanılan modellerin bazı güvenlik önlemlerini aşabildiğini ve internete erişim sağladığını ortaya koydu. OpenAI, bahsedilen olayı tespit ettiği en ciddi durum olarak tanımladı. Şirket, yüksek kapasiteli modellerin güvenlik önlemleri yetersiz olduğunda teknik kısıtlamaları aşabileceğini, yetkisiz kanallar aracılığıyla iletişim kurabileceğini ve insan talebi olmaksızın işlemler gerçekleştirebileceğini bildirdi. Olayın, müşteri verileri ya da hizmetlerin işleyişini etkilemediği ifade edilse de, politika yapıcılar açısından bu durumun önemi büyüktür. Eğer sistemler test ortamında oluşturulan bariyerleri aşabiliyorsa, bu yeteneklerin ticari ölçekte yaygınlaşması durumunda insan kontrolünün nasıl sağlanacağı sorusu gündeme geliyor. Bu gelişmeler, Kongre üyelerini harekete geçirdi. Cumhuriyetçi Senatör Josh Hawley, OpenAI hakkında soruşturma başlatarak ‘Hugging Face’ olayı ve yapay zeka modellerinin kontrolden çıkma ihtimaline dair endişeleri dile getirdi. Hawley, özellikle karmaşık işlemleri doğrudan insan müdahalesi olmaksızın gerçekleştirebilen bağımsız sistemlere dair artan kaygıların bulunduğu bir dönemde, Amerikalıların yaşanan olaylarla ilgili tüm detayları öğrenme hakkına sahip olduğunu belirtti. Demokrat Senatör Chris Van Hollen ise ayrı bir girişimle OpenAI'nin federal siber güvenlik kurumlarının risk düzeyini değerlendirebilmesi adına gerekli bilgilere erişimine izin vermesini talep etti. Van Hollen, şirketin ‘GPT-6 Astra’ sisteminin güvenliğini sağlayamaması durumunda kamu kullanımından çekilmesi gerektiğini vurguladı. Bu girişimler, Washington’daki tartışmanın şeffaflık talebinin ötesine geçerek, gelişmiş sistemlerin beklenmedik hareketleri karşısında müdahale yetkisinin kimin elinde olacağı sorusunu gündeme taşıdığını gösteriyor. Ancak Kongre'deki en dikkat çekici girişim, bağımsız Senatör Bernie Sanders ile Demokrat Temsilci Greg Casar'dan geldi. İkili, ‘süper yapay zeka’nın yasaklanmasını ve federal güvenlik kuralları oluşturulana kadar gelişmiş yapay zeka projelerinin geçici olarak durdurulmasını öneren bir yasa tasarısı sundu. Sanders, şirketlere yönelik denetimlerin artırılmasının ötesinde, ‘süper yapay zeka’ sistemlerinin geliştirilmesine kalıcı yasak getirilmesini ve gelişmiş sistemlerin hükümet tarafından incelenmesine yönelik açık kurallar belirlenmesini talep ediyor. Sanders, yapay zeka şirketlerinin yöneticilerinin dahi teknolojiyi tam anlamıyla kavrayamadıklarını ve sistemlerin kontrolü aşma kapasitesine ulaştığını savunuyor. Bu nedenle, daha güçlü sistemler geliştirmeye devam etmenin sorumsuzluk olduğunu dile getiriyor. Casar ise süper yapay zekanın güvenliği ve Amerikalıların yaşamlarına etkisi hakkında uyarıda bulunuyor. Demokrat temsilci, teknoloji ile günlük yaşamın birçok alanı arasında mevcut olan çelişkiye dikkat çekiyor. Sanders’ın tasarısı yalnızca teknolojiyi durdurmayı değil, aynı zamanda risklerin yeniden dağıtılmasını da hedefliyor. Ekonomik açıdan önemli olan bu durum, gelişmiş yapay zeka sistemlerinin getirdiği risklerin maliyetinin kimin üstleneceği sorusunu gündeme getiriyor. Yapay zeka şirketleri daha yetenekli modeller geliştirmek için büyük yatırımlar yaparken, bu süreçte elde edilecek verimlilik artışları ve diğer kazanımlar, şirketler, hissedarlar ve ekonomiye yansıyacak. Ancak, olası büyük bir güvenlik kazası, gelişmiş bir modelin kötüye kullanılması sonucunda ortaya çıkabilecek maliyetler, bu şirketlerin sınırlarını aşarak diğer şirketler, hükümetler, tüketiciler ve vergi mükelleflerine yüklenebilir. Bu nedenle, gelişmiş sistemlerin yaşam döngüleri boyunca denetimini sağlayacak ve tehlikeli yetenekleri ortadan kaldırmak için müdahale edebilecek yeni bir federal düzenleyici kurum kurulması gerektiği vurgulanıyor. Böylece, mücadele yalnızca şirketlerin ne kadar güçlü yapay zeka sistemleri geliştirmesine izin verileceği ile sınırlı kalmayacak; aynı zamanda bu teknolojiden elde edilecek ekonomik getirilerin risklerle nasıl dağıtılacağı meselesi de gündeme gelecek. Ancak kapsamlı kısıtlamaların getirilmesi, ABD'nin yapay zeka geliştirmeyi yavaşlatırken Çin'in ilerlemeye devam etme olasılığını gündeme getiriyor. Bu durum, meseleyi geleneksel bir teknoloji sektörünün düzenlenmesinden farklı kılıyor. Yapay zeka, verimlilik, sanayi kapasitesi, siber güvenlik, bilimsel araştırmalar ve enerji gibi birçok alanda yapılan büyük yatırımlarla doğrudan bağlantılı. Dolayısıyla, ABD’nin geniş kapsamlı bir yavaşlama yaşaması sadece yapay zeka şirketlerini değil, aynı zamanda yapay zeka tabanlı sektörlerin rekabet gücünü de etkileyebilir. Bu nedenle Kongre'deki bazı isimler, denetimlerin gerekli olduğunu savunurken ABD'nin küresel rekabet kapasitesini koruması gerektiğini vurguluyor. Washington’daki tartışmalarda sıkça dile getirilen bir uyarı şu: ABD ağır kısıtlamalar getirirken, Çin kendi kapasitesini geliştirmeye devam ederse, güvenliği sağlamaya yönelik bu politikalar yeni bir stratejik ve ekonomik risk kaynağı haline gelebilir. Kongre’de bu tartışmalar sadece Sanders’ın önerisi ile sınırlı değil. Demokrat Temsilci Ted Lieu ile Cumhuriyetçi Temsilci Nathaniel Moran, temmuz ayında ‘Yapay Zeka Kapatma Anahtarı Yasası’nı gündeme getirdi. Bu yasa tasarısı, en güçlü yapay zeka sistemlerinin geliştiricilerini bu sistemleri yavaşlatmak, askıya almak veya tamamen kapatmakla yükümlü kılmayı hedefliyor. Ayrıca, hükümete felaket boyutundaki zarara yol açabilecek sistemlere müdahale yetkisi verilmesi öneriliyor. Demokrat Temsilci Josh Gottheimer ile Cumhuriyetçi Temsilci Mike Lawler ise eylül ayında ‘Başıboş Yapay Zekayı Durdurma Yasası’ tasarısını sundu. Bu tasarı, yapay zeka ajanlarının tespit edilmesi, doğrulanması ve denetlenmesine yönelik ulusal standartlar oluşturmayı amaçlıyor. Bu yaklaşım, Sanders’ın önerisinden köklü bir farklılık taşıyor. Burada amaç, gelişmiş sistemlerin geliştirilmesini durdurmak yerine insan kontrol mekanizmasının içinde tutulmasını sağlamak. Böylelikle, şirketler ve kamu kurumları hangi sistemlerin çalıştığını, bunların nelere erişebileceğini ve gerektiğinde nasıl devre dışı bırakılabileceğini bilebilecek. Tartışmayı daha da karmaşık hale getiren bir diğer unsur, yapay zekanın sadece bir risk değil, aynı zamanda büyük bir ekonomik fırsat oluşturmasıdır. Teknolojinin verimliliği artırması, görevleri otomatikleştirmesi ve bazı hizmetlerin maliyetini düşürmesi bekleniyor. Bu nedenle, gelişmiş sistemlerin geliştirilmesini dondurmak, büyük ekonomilerin artan iş gücü maliyetleri ve mali baskılar karşısında verimliliği artırmaya çalıştığı bir dönemde, bu kazanımların bir kısmının ertelenmesi anlamına gelebilir. Burada önemli bir çelişki ortaya çıkıyor: Milletvekillerinin geniş çaplı ekonomik sarsıntılara yol açmasından korktuğu teknoloji, aynı zamanda gelecekte verimliliği artıracak bir araç olabilir. Bu durum, düzenleme kararını yalnızca ‘güvenlik’ ile ‘inovasyon’ arasında bir tercih olmaktan çok daha karmaşık hale getiriyor. Çünkü inovasyon yapmamanın da bir ekonomik maliyeti, kontrolsüz inovasyonun da potansiyel bir ekonomik maliyeti var. Bu tartışma, ABD yasalarının yapay zeka sistemlerinin gelişim hızına ayak uyduramadığı bir dönemde yaşanıyor. Kongre’de iki partiden bir grup, 2024 yılında yapay zeka ve güvenlik önlemleri için en az 32 milyar dolar ayrılması gerektiğini tavsiye etmişti. Ancak yasama sürecindeki ilerleme, teknolojinin gelişim hızının gerisinde kaldı. Sadece birkaç yıl içinde yapay zeka, sorulara yanıt verebilen sohbet robotlarından, bağımsız görevleri yerine getirebilen, internete erişen sistemlere dönüşmüştür. Bu yeni yetenekler, ekonominin temel altyapısının bir parçası haline gelmeden önce kuralların belirlenmesi gerekliliğini de artırıyor. Sanders’ın tasarısı, basit bir denetim kurumu oluşturmanın ötesine geçiyor. Tasarı, yeni bir federal kurum ve bir Yapay Zeka Danışma Konseyi kurulmasını, gelişmiş sistemlerin yaşam döngüleri boyunca izlenmesini ve tehlikeli yeteneklerin ortadan kaldırılmasının denetlenmesini öngörüyor. Ayrıca, ihlaller durumunda ağır yaptırımlar öngörülüyor. Bu yaptırımlar arasında tasarının ‘şirketler için idam cezası’ olarak tanımladığı yaptırımlar ve bireyler için 20 yıla kadar hapis cezası yer alıyor. Tasarı, ayrıca ABD’nin dünyanın her yerinde süper yapay zeka geliştirilmesini engelleyecek uluslararası anlaşmalar yapmasını ve müttefiklerle koordinasyon sağlamasını öneriyor. Böylece mesele, ABD ekonomisinin sınırlarını aşarak küresel teknoloji ekonomisine uzanıyor. Gelişmiş yapay zeka kapasitesi, uluslararası anlaşmaların ve ihracat kontrollerinin konusu haline gelirse, stratejik teknolojilerin diğer alanlarındaki gibi çipler, veri merkezleri ve gelişmiş bilgi işlem altyapısına yönelik yatırım haritası da değişebilir. Washington’daki mevcut mücadele, ABD ekonomisinin geleceğine ilişkin daha geniş bir anlaşmazlığı yansıtıyor. Daha sıkı denetimlerden yana olanlar, büyük bir olayın maliyetinin mevcut geliştirme sürecini yavaşlatmanın maliyetini katbekat aşabileceğini savunuyor. Ekonomik fayda sağlayan şirketlerin güvenlik sınırlarını tek başlarına belirlemesinin ise çıkar çatışmasına yol açacağını düşünüyor. Kapsamlı bir durdurmaya karşı çıkanlar, teknolojinin küresel ölçekte geliştiğine dikkat çekiyor ve ABD’nin rakipleri yapay zekaya yatırım yapmaya devam ederken bu alanda duramayacağını vurguluyor. Bu iki yaklaşımın arasında ise giderek güçlenen üçüncü bir seçenek öne çıkıyor: Yapay zeka geliştirmeye devam etmek, ancak en tehlikeli sistemlerin kullanıma sunulmadan önce izleme, müdahale etme ve gerektiğinde durdurma kapasitesini temel bir şart haline getirmek. Sonuç olarak, ABD’deki temel soru artık yapay zekanın düzenlenip düzenlenmemesi değil. Asıl mesele, inovasyon ve verimliliğin en önemli motorlarından birini boğmadan, küresel rekabetin ve güvenlik kaygılarının birbirine zıt hale gelmeden nasıl yönetileceğidir. Washington’daki tartışmanın, ‘yapay zeka riskleri’ ile yasaklama, geliştirmeyi durdurma ve federal denetimle ilgili yasa tasarılarına kayması, ABD’nin artık gerçek mücadelenin makinelerin akıllılığı ile sınırlı olmadığını anlamaya başladığını gösteriyor. Asıl mücadele, bu sistemlerin kontrolünün kimin elinde olacağı, ekonomik getirilerin kimin yararlanacağı ve sistemlerin kontrolden çıkması durumunda bedelin kimin ödeyeceği üzerine şekilleniyor.