İçişleri Bakanlığı'nın verilerine göre, referandumda oy kullanma hakkına sahip 51 milyon 424 bin 729 seçmen için sandıklar kuruldu. Yerel saatle 07.00'de (TSİ 09.00) başlayan oy verme işlemleri, bugünden itibaren iki gün sürecek. Referandumun ilk günü olan bugün, yerel saatle 23.00'e (TSİ 01.00) kadar oy kullanılabilecek. İkinci gün olan 23 Mart Pazartesi ise oy verme saatleri 07.00-15.00 (TSİ 09.00-17.00) olarak belirlendi. Referandumdan gelen resmi olmayan ilk sonuçların, sandıkların kapanmasının ardından yarın yerel saatle 15.00'ten sonra açıklanması bekleniyor. İtalya Anayasası'na göre, bu referandumun geçerlilik açısından katılım oranı yüzde 50+1'in altında kalsa da, oylamada çıkan sonuç geçerli kabul edilecek. Bu durumda, basit çoğunluğu elde eden tarafın kazanacağı belirtildi. HALK OYLAMASINA SUNULAN YARGI REFORMU NE GETİRİYOR? Mevcut durumda, tek bir sınavla yargıç olabilen bir kişi, kariyerinin belli bir aşamasında savcılığa geçiş yapabiliyor. Ancak reform, yargıç ve savcının kariyerlerini ayrı sürdürmelerini, yani bir "kariyer ayrılığı" yaratmayı öngörüyor. Reformun diğer bir önemli unsuru, yüksek yargı organı olan Yüksek Yargı Konseyi'nde (CSM) yapılacak değişiklikleri kapsıyor. Reform, CSM'nin iki ayrı konseye ayrılmasını, biri hakimler diğeri savcılar için olmak üzere öngörüyor. Ayrıca, üyelerinin bir kısmının kura ile belirleneceği 15 kişilik bir disiplin mahkemesi kurulması da planlanıyor. Giorgia Meloni liderliğindeki sağ koalisyon hükümeti tarafından hazırlanan bu yargı reformu, 30 Ekim 2025'te parlamentonun her iki kanadında da onay sürecini tamamlamıştı. Söz konusu reform, parlamentonun alt ve üst kanadında 3'te 2 çoğunlukla onay alamadığı için halk oylamasına sunulma gerekliliği doğmuştu. REFERANDUMUN SONUÇLARI BÜYÜK MERAK KONUSU Yargı reformunun gündeme gelmesinin ardından sağ iktidar, sol muhalefet ve yargı çevreleri arasında bir tartışma başlattığı için referandum sonuçları büyük bir ilgiyle bekleniyor. İktidar, bu düzenlemenin yargı süreçlerini hızlandıracağını ve vatandaşların lehine olacağını savunurken, savcılar ile hakimlerin aynı kurumsal yapı içinde yer almasının adil yargılanma hakkını zedeleyebileceği yönünde endişeler dile getiriliyor. Sağ iktidar, bu durumun hükümet için bir test olmadığını da öne sürüyor. Yargı reformuna karşı çıkan sol muhalefet partileri ve İtalya Ulusal Yargıçlar Birliği (ANM) gibi sivil toplum kuruluşları, reformun yargıyı zayıflatacağını ve savcıları yürütmenin kontrolü altına sokabileceğini iddia ediyor. "Hayır" cephesi, bu reformun gereksiz olduğunu, çünkü 2022'den beri geçerli olan kuralların yargıç ve savcıların kariyer değişikliği yapmasına zaten izin verdiğini savunuyor. Başbakan Meloni, seçim kampanyasının sonuna doğru 20 Mart’ta, bu reformun daha etkili bir yargı sistemi sağlayacağını belirtti. Diğer yandan, ana muhalefetteki Demokratik Parti'nin lideri Elly Schlein, kampanya boyunca vatandaşları "hayır" oyu vermeye çağırdı. Ulusal çapta yapılan bir oylama olması nedeniyle, Meloni hükümeti için referandumun bir test niteliği taşıdığı sıkça ifade ediliyor. Muhalefet, "hayır" oylarının kazanması durumunda Meloni hükümetinin halk nezdindeki onayını kaybedeceğini ve istifa etmesi gerektiğini savunuyor. Meloni ise, bu durumun hükümet için bir test olmadığını ve referandum sonucunda istifa etmeyeceğini tekrar ediyor. İtalyan basınındaki yorumlar, referandumda "hayır" oylarının kazanmasının hükümetin düşmesine neden olmayacağı ancak sağ ittifakın "yenilmez" imajına zarar verebileceğini belirtiyor. Referandumun geçerliliği açısından katılım oranına bakılmayacağı vurgulansa da, katılım oranının yüksek veya düşük olmasının sonuç üzerinde etkili olacağı düşünülüyor. Ülkede, seçim ve halk oylamalarından 15 gün önce açıklanan anketlerde genellikle durumun başa baş olduğu görülürken, bazı araştırmalar "Hayır" cephesinin az farkla önde olduğunu ortaya koyuyor. Reformun Ekim 2025'te parlamentodan onay aldığı dönemde ise "Evet" cephesinin kazanma ihtimalleri değerlendiriliyor.