Devrimler, darbeler ve suikastler, İran'ın uzun tarihinin son 100 yılına damga vurmuş önemli olaylar arasında yer alıyor. Bu süreçte liderlerin hedef alınması, ülkenin siyasi yapısını derinden etkiledi. İran'da kimler neden suikaste uğradı? İşte detaylar... SİLİK İSİMDEN DEVLETİN ZİRVESİNE Ali Hamaney, İran İslam Devrimi'yle birlikte Ayetullah Humeyni'nin yakın çevresinde yer alarak ülkenin yönetimini devraldı. 1981 yılında Cumhurbaşkanı adayı olduğu dönemde camide yaptığı konuşma sırasında suikast girişimine maruz kaldı. Bu saldırıda ağır yaralanan Hamaney'in sağ kolu felç oldu. 42 yaşında cumhurbaşkanı olan Hamaney, Humeyni'nin 1989'daki ölümünden sonra İran'ın yeni dini lideri oldu. Rejim içinde başlangıçta silik bir figür olarak bilinse de, Hamaney zamanla her dönemde son sözü söyleyen güçlü bir lider haline geldi. Hamaney döneminde Ortadoğu, savaşlar ve büyük kargaşalara sahne oldu. Ekonomik zorluklar ve kitlesel protestolar, İran’ı sarsarken, Hamaney'in sonunu getiren ABD ve İsrail saldırılarının fitili, 7 Ekim saldırılarıyla ateşlendi. İsrail'in Gazze Savaşı'nı tırmandırmasıyla birlikte, İran'ın desteklediği Hizbullah ve Hamas'la yaşanan gerginlik doruk noktasına ulaştı. 2024 yılında İran ile İsrail arasında karşılıklı füze atışlarıyla çatışma başladı ve 2025'te ABD devreye girerek İran'a hava harekatında bulundu. İran'ın nükleer programı, uzun yıllardır ABD ve İsrail için sorun teşkil ederken, iki ülke arasında bir anlaşma için müzakerelere başlandı. 2026'nın başında İran'daki rejim karşıtı protestolara güvenlik güçlerinin sert müdahalesi, ABD'den tepki aldı. ABD Başkanı Trump, İran'a müdahale tehdidinde bulundu. İki ay süren gerginlik sonrasında, ABD ve İsrail, İran'a yönelik saldırı başlattı. Hava saldırılarında, Hamaney'in konutuna füzelerle yapılan saldırıda Hamaney'in hayatını kaybettiği bildirildi. 2020'DEKİ İLK BÜYÜK OLAY SÜLEYMANİ SUİKASTİYDİ Bir diğer önemli suikaste uğrayan isim, İran'ın bölgedeki askeri ve stratejik operasyonlarının mimarı olan Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani'dir. Süleymani, ABD Başkanı Donald Trump'ın talimatıyla gerçekleştirilen bir drone saldırısında öldürüldü. Bağdat Havalimanı yakınındaki konvoyuna yönelik düzenlenen bu saldırı, Washington tarafından "aktif bir tehdidi durdurma" gerekçesiyle savunuldu. Tahran, bu suikaste misilleme olarak ABD'nin Irak'taki üslerini vurmuş, 110 Amerikan askerinin yaralanmasına neden olmuştu. NÜKLEER PROGRAMIN BABASI DA ÖLDÜRÜLDÜ 2020 yılında İran'da bir başka suikaste uğrayan önemli isim, nükleer fizikçi Muhsin Fahrizade oldu. Fahrizade, İran'ın nükleer programının "babası" olarak tanımlanıyordu. 27 Kasım 2020'de Tahran yakınlarındaki Abserd bölgesinde suikaste uğradı. Bu saldırının İsrail istihbarat servisi Mossad'a atfedildiği bildirildi. Saldırı, bir kamyonete yerleştirilmiş uzaktan kumanda edilen otomatik bir silah sistemiyle gerçekleştirildi. Fahrizade'nin koruma konvoyuna yönelik bu pusu, İran'ın savunma ve nükleer kapasitesini zayıflatmayı amaçlayan stratejik bir operasyon olarak kaydedildi. BİR FOTOĞRAF, İKİ SUİKAST Bu fotoğraf, içindeki kişiler ve tarihiyle önemli bir anı temsil ediyor. En solda yer alan kişi dönemin Cumhurbaşkanı Muhammed Ali Recai, yanında ise Ali Hamaney bulunuyor. Fotoğrafın çekildiği gün Hamaney, bir suikast girişimine maruz kaldı ve sağ kolu felçli bir şekilde, 28 Şubat 2026'da yaşayacağı ve öleceği bir sonraki suikaste kadar yaşamına devam etti. Muhammed Ali Recai ise bu fotoğraftan iki ay sonra, Tahran'daki Başbakanlık ofisinde gerçekleşen suikastle hayatını kaybetti. Dönemin Cumhurbaşkanı Muhammed Ali Recai ve Başbakan Muhammed Cevad Bahonar, bir güvenlik toplantısı sırasında Halkın Mücahitleri Örgütü (MEK) tarafından yerleştirilen bir bombanın patlaması sonucu hayatlarını kaybetti. İran-Irak Savaşı sırasında gerçekleşen bu suikastin ardından, Ali Hamaney Recai'nin yerini alarak 1989 yılına kadar cumhurbaşkanlığı görevini yürüttü. SUİKAST MI KAZA MI? Suikast mı yoksa kaza mı tartışmaları arasında, görevde hayatını kaybeden bir diğer İranlı lider, eski Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi oldu. 19 Mayıs 2024'te İran’ın Doğu Azerbaycan eyaletinde, sisli bir havada gerçekleşen helikopter kazasında Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi ve Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan hayatını kaybetti. Olay, kaza olarak açıklandı. Ancak, 7 Ekim 2023'teki askeri gerilim ve Reisi’nin