
Enerji, Gıda ve Finans Piyasalarında Savaşın Getirdiği Kriz
ABD ve İsrail'in İran'a saldırısıyla başlayan savaş, küresel ticaret ve finans piyasalarını sarstı. UNCTAD, krizin gıda güvenliğini de tehdit ettiğini duyurdu.
1 kez görüntülendi
Savaşın birinci ayının geçmesinin ardından, jeopolitik risklerin artması enerji maliyetlerini yükseltti. Bu durum enflasyonist baskıları yeniden körükleyerek yatırımcıların riskli varlıklardan uzaklaşmasına yol açtı. Altın fiyatları ise 2008 Küresel Finansal Krizi'nden bu yana en büyük düşüşü kaydetti.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA TRAFİK YÜZDE 95 AZALDI
Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu (UNCTAD) tarafından yapılan mart ayı değerlendirmesine göre, Hürmüz Boğazı’ndaki enerji ticareti neredeyse durma noktasına geldi. Savaş öncesinde, 1-27 Şubat tarihleri arasında günde ortalama 129 geminin geçtiği boğazda, İran'ın geçişleri kısıtlaması sonucu bu sayı mart ayında yüzde 95 azalarak günde yalnızca 6'ya düştü.
28 Şubat ile 31 Mart tarihleri arasında boğazdan geçen yalnızca 292 ticari geminin 147'si boş seyrederken, yüklü gemilerin büyük bir kısmını ham petrol ve kuru yük gemileri oluşturdu.
Bu tıkanıklık, küresel tedarik zincirlerine ağır bir darbe vurdu ve dünya genelinde üretim ile taşıma maliyetlerini rekor seviyelere çıkardı. Navlun maliyetlerindeki artıştan en çok petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) taşıyıcıları etkilendi. UNCTAD, 2025'te yüzde 4,7 seviyesinde olması beklenen küresel mal ticareti büyümesinin, 2026'da yüzde 1,5-2,5 aralığına gerileyeceğini ve küresel ekonomik büyümenin yüzde 2,6'ya yavaşlayacağını öngörüyor.
KRİZ ENERJİDEN GIDAYA SIÇRADI
Hürmüz Boğazı’ndaki aksamalar, sadece enerji piyasalarını değil, küresel gıda sistemlerini de tehdit etmeye başladı. Küresel LNG ve petrol ticaretinin yüzde 20'sinin geçtiği bu rota üzerindeki kapanmalar, bir ay içinde Brent petrolün varil fiyatında yüzde 50’ye yakın bir artışa neden oldu.
Doğal gaz fiyatlarındaki ani yükseliş, üre ve amonyak gibi azot bazlı gübrelerin üretim maliyetlerini artırdı. Küresel deniz yolu gübre ticaretinin üçte birini gerçekleştiren ve önemli girdilerin ana üreticisi olan Körfez bölgesindeki aksaklıklar, gübre tedarikinde sürekliliği tehlikeye soktu. Bu durum, tarımsal üretimde Körfez ülkelerine yüksek bağımlılığı olan Sudan, Tanzanya, Somali, Pakistan ve Tayland gibi gelişmekte olan ülkeler için ciddi gıda güvenliği riskleri oluşturuyor.
TRUMP'IN AÇIKLAMALARI VE JEOPOLİTİK BELİRSİZLİK
ABD/İsrail-İran Savaşı'na dair gelen açıklamalar, petrol fiyatlarının saatlik bazda dalgalanmasına yol açıyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın, "Dünyanın açık ara en büyük ve güçlü ordusu olan ordumuz, İran'da geriye kalanları yok etmeye henüz başlamadı bile. Yeni rejim liderliği neyin yapılması ve hızlı yapılması gerektiğini biliyor." şeklindeki sert açıklamaları, piyasalardaki gerginliği artırdı.
Dün