
Enerji Fiyatlarında Sert Dalgalanmalar, ABD ve İsrail'in İran Saldırıları Etkili Oldu
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından enerji fiyatlarında dalgalanmalar devam ediyor. Küresel piyasalardaki son durumu derledik.
1 kez görüntülendi
AA muhabirinin aktardığı bilgilere göre, uluslararası referans olarak kabul edilen Brent türü ham petrolün vadeli varil fiyatı, saldırılardan önceki son işlem günü olan 27 Şubat'ta 72,48 dolardan kapanmıştı. Ardından gelen iki hafta boyunca fiyatlarda keskin yükselişler ve düşüşler gözlemlendi.
İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'in de hayatını kaybettiği saldırılardan sonraki ilk işlem günü olan 2 Mart’ta, jeopolitik endişelerle Brent petrol 82,37 dolara kadar yükseldi ve günü 77,74 dolardan tamamladı. Böylece Brent petrolün varil fiyatı, önceki kapanışa göre yüzde 7,26 artış göstererek 17 Mart 2022'den bu yana en yüksek günlük artışı kaydetti.
İlerleyen günlerde, küresel enerji ticaretinde önemli bir rol oynayan Hürmüz Boğazı’na yönelik tehditler, tedarik kesintisi endişelerini artırarak petrol fiyatlarının 78-86 dolar seviyelerinde işlem görmesine neden oldu. İran’ın bölgedeki ABD üsleri ve enerji tesislerine yönelik misillemeleri, sigorta şirketlerinin savaş poliçelerini askıya alması, önde gelen tanker ve konteyner şirketlerinin geçişleri durdurması ve bazı üreticilerin güvenlik kaygıları nedeniyle üretimlerini azaltmaları, arz endişelerini derinleştirdi.
Artan fiyatlar karşısında ABD, Hint rafinerilerine Rus petrolü alımında geçici bir muafiyet sağlasa da Brent petrolün varil fiyatı 6 Mart’ta 94,64 dolara kadar yükseldi ve haftayı 92,69 dolardan tamamladı. İlk hafta sonunda Brent petrol, haftalık bazda yüzde 27,8 artış göstererek, Kovid-19 salgınının başlangıcından bu yana en hızlı haftalık yükselişini gerçekleştirmiş oldu.
İkinci haftada da dalgalanmalar devam etti. Brent petrolün vadeli varil fiyatı, 9 Mart’ta önceki kapanışa göre yüzde 28,9 artışla 119,5 dolara kadar fırlayarak 29 Haziran 2022'den bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı. Ancak G7 ülkelerinin acil petrol rezervlerini ortak kullanıma açabileceği beklentileri ve ABD Başkanı Donald Trump’ın İran ile savaşın sona erebileceğine dair açıklamaları ile fiyatlar gerileyerek 98,96 dolardan kapandı.
10 Mart’ta satış baskısının artmasıyla ABD Enerji Bakanı Chris Wright'ın, ABD donanmasının bir tankere Hürmüz Boğazı’nda eşlik ettiğini öne süren ve daha sonra silinen sosyal medya paylaşımı, piyasalardaki belirsizliği artırarak satışların hızlanmasına neden oldu. Brent petrolün varil fiyatı gün içinde 81,16 dolara gerilese de İran’ın Boğaz’a mayın döşediğine dair çıkan haberlerle günü 87,8 dolardan kapattı. 9 Mart’a göre yaklaşık yüzde 11,3 gerileyen Brent petrol, son 4 yılın en büyük günlük düşüşünü yaşadı.
Ancak İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi’nin, ABD ile müzakerelerin gündemde olmadığını açıklaması fiyatları yeniden yukarı yönlü destekledi. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkelerin stratejik petrol rezervlerini piyasaya sürme kararı fiyatlardaki artışı bir süre sınırlasa da Basra Körfezi’nde yaşanan petrol tankerine yönelik saldırılar sonucunda Brent petrolünün varil fiyatı 12 Mart’ta ikinci kez 100 doların üzerine çıktı.
Trump’ın saldırıların süreceğine ilişkin açıklamaları, bölgede gerilimin kısa süre içinde sona ereceğine dair beklentileri azalttı. Saldırılarda iki hafta geride kalırken, Brent petrolün varil fiyatı, saldırı öncesi seviyelere göre yüzde 42,3 artışla haftayı 103,14 dolardan kapattı.
Gaz fiyatlarında da önemli yükselişler görüldü. Lojistik darboğaz, sadece petrolü değil, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) piyasalarını da etkiledi. Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından Katar’ın Ras Laffan tesislerindeki üretim, saldırılar ve güvenlik riskleri nedeniyle durdurularak "mücbir sebep" ilan edildi ve bu durum küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini etkileyebilecek bir risk oluşturdu.
Avrupa doğal gaz piyasasında fiyat dalgalanmaları belirgin bir şekilde arttı. Bölgenin en derin ve en likit ticaret noktası olan Hollanda merkezli TTF’te işlem gören doğal gaz kontratları, jeopolitik risklerle birlikte sert hareketler sergiledi.
Nisan vadeli TTF kontratı, 27 Şubat’ta megavatsaat başına 31,9 avrodan kapanırken, saldırıların ardından piyasaların açıldığı 2 Mart’ta yüzde 39 artışla 44,5 avrodan günü sonlandırdı.
Yukarı yönlü eğilim ikinci haftada da devam etti. Arz güvenliği endişeleri ile 9 Mart’ta 56,4 avroya kadar yükselen kontrat, saldırıların başlamasından bu yana görülen en yüksek kapanış seviyesini kaydetti. Saldırılarda iki hafta geride kalırken, Avrupa doğal gaz fiyatları, saldırı öncesi seviyelere göre yüzde 57 artışla haftayı 50,1 avrodan tamamladı.
Kömür fiyatlarında da benzer bir artış gözlemlendi. Asya piyasaları için referans kabul edilen Newcastle kömür nisan vadeli kontratı, saldırılardan önce 27 Şubat’ta ton başına 118,5 dolardan kapanırken, 2 Mart’ta yüzde 8,6 artışla 128,7 dolara yükseldi.
Bu kontrat, 9 Mart’ta 143,8 dolara kadar çıkarak, saldırıların başlamasından bu yana en yüksek kapanışını gerçekleştirdi. ABD ile İsrail’in İran’a yönelik ortak saldırıları ve İran’ın misillemeleri sonucunda iki hafta geride kalırken, kömür fiyatları, saldırı öncesi seviyelere göre yüzde 15,8 artışla haftayı 137,3 dolardan tamamladı.